Oncologie en Fysiotherapie

Fysiotherapie voor kankerpatiënten
Oncologische fysiotherapie richt zich op behandeling van mensen met kanker en dan op de gevolgen
van de ziekte zelf en van de medische behandelingen daarvoor. Het werkgebied van de fysiotherapie
is het bewegen en alles wat daarmee samenhangt. Dat geldt ook voor de oncologische fysiotherapie.
Die behandelt dus de gevolgen op het bewegend functioneren van kanker en medische
behandelingen tegen kanker.

Men kan dan denken aan lichamelijke problemen zoals de gevolgen van operaties, schade aan het
bewegingsapparaat en hart en longen door bestraling en chemotherapie en lymfoedeem.
Maar er zijn ook algemene klachten, zoals pijn, moeheid, problemen met het uitvoeren van de
dagelijkse bezigheden, een veranderd lichaamsbeeld of verminderde belastbaarheid. Deze algemene
klachten hebben vaak een lichamelijke en geestelijke component, die elkaar beïnvloeden. Er is veel
onderzoek gedaan naar de effecten van bewegen op algemene en lichamelijke klachten van
kankerpatiënten. Daaruit blijkt dat fysiotherapie en met name bewegen een positieve invloed hebben
op kwaliteit van leven, pijn, vermoeidheid, herstel van belastbaarheid en terugkeer in het arbeidproces.

We onderscheiden globaal vier stadia bij de behandeling van kanker. In ieder stadium gebeurt er iets
anders en dat is van belang voor de doelen die de patiënt en de fysiotherapeut samen opstellen voor
de behandeling.
In de behandelfase is de diagnose gesteld en vinden de primaire medische behandelingen plaats,
zoals operatie, bestraling en/of chemotherapie. Dit kan allerlei ongemak met zich meebrengen waarbij
de oncologisch fysiotherapeut kan helpen. Verder is het erg belangrijk om actief te blijven en te blijven
of te gaan bewegen. De oncologisch fysiotherapeut kan daarover adviseren en het bewegen begeleiden.

In de herstelfase knapt de patiënt op van de medische behandelingen en kan hij of zij zijn leven weer
gaan oppakken. Gevolgen van de medische behandelingen kunnen dat echter in de weg staan. In dit
stadium is het dus belangrijk dat er voorwaarden geschapen worden voor het hervatten van een zo
normaal mogelijk leven. Daarbij kan de oncologisch fysiotherapeut helpen door bijvoorbeeld een
bewegingsprogramma aan te bieden om de conditie weer op te bouwen of klachten te behandelen die
verder herstel moeilijk maken. Zoals bijvoorbeeld lymfoedeem of een beperkte beweging.
Van veel medische behandelingen is bekend wat de effecten kunnen zijn op lange termijn. Deze
lange termijn effecten kunnen soms jaren later pas optreden, als de behandelingen en de na
controles allang voorbij zijn. Maar er komen steeds nieuwe behandelingen bij waarvan we de lange
termijn effecten misschien nog niet kennen. Veel lange termijn effecten hebben hun uitwerking op het
bewegingsapparaat en men komt ermee bij de fysiotherapeut terecht. Het is dus altijd belangrijk om te
vertellen dat u ooit behandeld bent voor kanker als u jaren later met klachten naar de fysiotherapeut
gaat. De oncologisch fysiotherapeut is vanuit zijn of haar specialisme over het algemeen goed op de
hoogte van deze lange termijn effecten.
Het is de bedoeling van de medische behandelingen dat de patiënt geneest en weer alles kan doen
dat hij of zij voor de behandelingen ook deed.

Maar soms loopt het anders en slaan de medische behandelingen niet goed aan, ontstaan er uitzaaiingen
of een nieuwe vorm van kanker. Dan spreken we van de Palliatieve fase. De ziekte is dan niet meer te
genezen. Dit stadium kan soms heel lang duren. Belangrijks is dan dat de kwaliteit van leven goed is.
Daarvoor is een actieve levensstijl met veel lichaamsbeweging belangrijk. De oncologisch fysiotherapeut
begeleidt en adviseert daarover. In de terminale fase  is het levenseinde in zicht. Pijn, moeheid en
benauwdheid zijn de belangrijkste klachten. Bij deze klachten kan de oncologisch fysiotherapeut helpen met
bijvoorbeeld ontspanningsoefeningen, begeleiden bij belasten, advies en ondersteuning bij ventilatie,
temperatuur en luchtvochtigheid, ademhalingsoefeningen.

Het is duidelijk dat fysiotherapie bij mensen met kanker vraagt om veel kennis en ervaring bij
de fysiotherapeut.

Fysiotherapie